Lijden aan het leven

Wat is de rol van artsen bij mensen die een doodswens hebben omdat zij lijden aan het leven, ook wel aangeduid met ‘voltooid leven’ of ‘klaar met leven’? Welke ondersteuning moeten en kunnen artsen bieden? Voldoet de euthanasiewet of zou gekeken moeten worden naar verruiming of aanpassing van het strafrecht?

Artsen krijgen in toenemende mate met deze vragen te maken door de vergrijzing en de roep om meer zelfbeschikking. Maar deze vragen zijn al actueel sinds het artikel van Huib Drion in NRC (1991), de uitspraak van de Hoge Raad in de veelbesproken zaak-Brongersma (2002) en het hierop volgende rapport ‘Op zoek naar normen voor het handelen van artsen bij vragen om hulp bij levensbeëindiging in geval van lijden aan het leven’ dat de commissie Dijkhuis op verzoek van de KNMG opstelde. De KNMG drong hierna aan op nader onderzoek, maar politiek lag dit te gevoelig. Tot 2010, toen het burgerinitiatief Uit Vrije Wil het onderwerp weer prominent op de politieke agenda plaatste. 

Euthanasiewet biedt ruimte bij stapeling van ouderdomsklachten

Het KNMG-standpunt De rol van de arts bij het zelfgekozen levenseinde (2011) stelt dat de euthanasiewet ook ruimte biedt voor ouderen met en stervenswens die een opeenstapeling van op zichzelf niet fatale klachten hebben, die zorgen voor ondraaglijk lijden. Wel moet sprake zijn van een medische grondslag. Het federatiebestuur nam dit standpunt in na een uitgebreide consultatie van de medische beroepsgroep. In dit standpunt dringt de KNMG aan op onderzoek naar de aard en inhoud van de problematiek van lijden aan het leven (een term die de KNMG aanhoudt, omdat lijden het kernelement is waar het over gaat), met inbegrip van die situaties die waarbij lijden niet uitsluitend stoelt op een medische grondslag.

Adviescommissie voltooid leven (commissie Schnabel): euthanasiewet niet verruimen

Dit onderzoek naar problematiek van voltooid leven is verricht door de adviescommissie voltooid leven onder leiding van Paul Schnabel (2016). Op verzoek van de ministers van Volksgezondheid, Welzijn & Sport en van Veiligheid & Justitie stelde de commissie een advies op over de juridische mogelijkheden en de maatschappelijke dilemma’s rond hulp bij zelfdoding aan mensen die hun leven voltooid achten. Het verruimen van juridische mogelijkheden voor hulp bij zelfdoding is onwenselijk, stelt de adviescommissie. Het Wetboek van Strafrecht hoeft niet te worden aangepast en de euthanasiewet biedt bij ‘voltooid leven’ voldoende ruimte. Veel van de mensen met een ‘voltooid leven’-wens hebben een stapeling van ouderdomsklachten met een medische grondslag die  ondraaglijk en uitzichtloos lijden kan veroorzaken. Zij vallen binnen de criteria van de euthanasiewet. Dit is in lijn met het KNMG-standpunt. Voor de zeer kleine groep mensen met een actuele doodswens zonder medische grondslag ziet de commissie geen aanleiding wetswijzigingen voor te stellen

Betrokkenheid arts is nodig

De adviescommissie voltooid leven hecht aan de betrokkenheid van artsen. Omdat het een vraagstuk van leven en dood betreft, is het voor de veiligheid en zorgvuldigheid van de procedure belangrijk dat een arts betrokken is bij de beoordeling of voldaan is aan de zorgvuldigheidscriteria van de wet, aldus de commissie. Dit maakt de euthanasiepraktijk ook transparant en toetsbaar.

Rol KNMG: dialoog met artsen over rapport Schnabel

Het rapport is een belangrijke markering in de discussie over ‘voltooid leven’. Tegelijk blijven dilemma’s voor patiënten en artsen bestaan, net als de maatschappelijke discussie over het zelfbeschikkingsrecht en de vraag hoe we als samenleving kunnen voorkomen dat mensen hun leven ‘voltooid’ achten. De KNMG spreekt in 2016 met de achterban over deze dilemma’s. Wat hebben artsen nodig aan ondersteuning bij de afweging, bij de consultatie? Hoe kunnen zij deze patiënten het beste ondersteunen? Wat veroorzaakt het lijden? Zijn er andere passende interventies dan euthanasie? Hoe ga je om met toenemende druk van patiënten? Wat is hun zienswijze op het rapport?


Download


KNMG nieuws en commentaren

Datum   Titel
04-02-2016 Commissie-Schnabel: euthanasiewet biedt voldoende ruimte bij voltooid leven
05-01-2016 Het dilemma van de laatstewilpil
05-01-2016 Zelfbeschikking rond levenseinde mag arts niet verplichten


Zie ook:

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd