Tijdens mijn opleiding was de balans tussen werk en privé nauwelijks een onderwerp van gesprek. Werk ging vaak vóór privé. Regelmatig waren er momenten waarop het echt te druk was of privé en werk lastig te combineren waren, maar je ging gewoon door, dat hoorde erbij. In de loop van de tijd leerde ik wel beter omgaan met (werk)druk, maar als ik terugdenk aan die periode, realiseer ik me hoe waardevol het was geweest als dit beter bespreekbaar was geweest.
“Tegenwoordig is er gelukkig meer aandacht voor de balans tussen werk en privé. Roosters zijn mensvriendelijker, wet- en regelgeving is aangepast. Toch laat de landelijke RGS-enquête onder aiossen zien dat we er nog niet zijn. Werk-privébalans scoort gemiddeld een 6,5, in ziekenhuizen slechts een magere 6,2. Sociale veiligheid scoort nog lager. Deze cijfers vertellen één ding: cultuurverandering blijft nog hard nodig.
De opleiding van artsen is zwaar en aiossen bevinden zich in een levensfase waarin privézaken ook veel aandacht vragen. Daarnaast neemt de maatschappelijke druk toe, zowel professioneel als privé. Daarom is er blijvende aandacht nodig voor een werkbare, juiste balans.
Zorgwekkend is dat 29% van de aiossen in de enquête te maken heeft gehad met ongewenst gedrag, zich uitend in allerlei vormen. Veel van hen hebben er nog mentaal of fysiek last van. Natuurlijk is ongewenst gedrag, zoals intimidatie en iedere vorm van geweld, nooit acceptabel. Binnen het ongewenste gedrag wordt echter ook gesproken over het zich soms niet serieus genomen voelen. Dit zijn meer complexe situaties, waarin juist begrip voor elkaar essentieel is. Wat speelt hier daadwerkelijk, wat wordt er bedoeld? Ervaren onheus bejegend te worden moet bespreekbaar zijn; het zou normaal moeten zijn hierover met elkaar in gesprek te gaan. Een goede aanspreekcultuur is essentieel voor een veilige werkomgeving.
Ondanks de drukte in het dagelijks werk en de stress die hierbij komt kijken, moet er een gezonde werk-privébalans en een veilige leeromgeving kunnen zijn. Werkdruk, wederzijdse verwachtingen en sociale veiligheid zouden vaste onderwerpen moeten zijn in opleidingsvergaderingen en voortgangsgesprekken. Hoofden van instellingen spelen hierbij ook een cruciale rol: actief navraag doen, structurele aandacht tonen en laten zien dat een veilige en gezonde leeromgeving een prioriteit is.
De RGS wil opleidingsorganisaties hierbij graag ondersteunen. We brengen urgente thema’s aan de orde, zoals de uitkomsten van de aios-enquête. Werk-privébalans en sociale veiligheid zullen nu structurele aandachtspunten tijdens evaluaties en visitaties worden. We willen opleiders én aiossen stimuleren om open, gelijkwaardig en constructief het gesprek aan te gaan over waarden, verwachtingen en werkdruk.
Mijn hoop is dat instellingen dit actief verder oppakken en dat aiossen de geboden ruimte dan ook zullen gebruiken om zich uit te spreken. Sociale veiligheid is echt een randvoorwaarde voor goed opleiden. Een gezonde werk-privébalans is ook cruciaal om uitval te voorkomen. De duurzame inzetbaarheid van onze jonge collega’s staat op het spel. We hebben een toekomst met steeds meer patiënten en minder hulpverleners; iedereen aan boord houden is daarbij echt noodzakelijk.
Terugkijkend op mijn eigen opleiding besef ik: je positie verandert in je loopbaan, van coassistent naar arts-assistent, van beginnend specialist naar gevorderd specialist. Terugdenken aan je eigen ervaringen kan helpen om je te verplaatsen in de andere positie. Soms lukt dat niet altijd perfect, en dat moet je dan kunnen aangeven en bespreken. Zo kunnen we samen op een open en gelijkwaardige manier het gesprek voeren en werken aan een veilig en stimulerend leerklimaat.
Jonneke Eikelboom, voorzitter RGS
Lees ook het nieuwsbericht: Aios-enquête signaleert verbeterpunten in opleidingsklimaat
Ben je arts en wil je reageren op dit artikel, stuur dan een mail naar communicatie@fed.knmg.nl
Lees meer nieuws