Het is een klassieker in de week voor Pasen in Naarden: de Matthäus-Passion door de Nederlandse Bachvereniging in de Grote Kerk. Het is niet mijn eerste keer, en zeker niet mijn laatste. Het is en blijft prachtig.
De muziek raakt, iedere keer opnieuw. De spanning in de zaal, het moment waarop het orkest inzet, de stemmen die elkaar vinden. Het is indrukwekkend om te zien hoe zoveel mensen samen één verhaal vertellen. Musici, koorleden en solisten, ieder met een eigen partituur en een eigen verantwoordelijkheid, en tegelijk dienend aan het geheel.
De kracht van een orkest zit in het luisteren naar elkaar. In het vermogen om je eigen partij te beheersen en tegelijk aandacht te houden voor het geheel. Eén te snelle, te vroege of valse noot verstoort de hele balans.
In zo’n uitvoering zijn er momenten die echt raken. Het ‘Erbarme dich’ is zo’n moment. Waarop alle aandacht even naar die ene stem gaat. Wat mij dan telkens treft, is dat de solist wordt gedragen door het orkest. Iedereen kent zijn of haar rol en stemt af op wat het moment vraagt.
Ook in de zorg draait het elke dag om datzelfde samenspel. Professionals die hun vak beheersen en tegelijk op elkaar vertrouwen.
De specialist die een patiënt sneller naar huis laat gaan dankzij goede afstemming met de wijkverpleging. De jeugdarts die samen met de school voorkomt dat een kwetsbare jongere ontregelt en onnodig wordt opgenomen. De verpleegkundige die signalen oppikt en tijdig het team inschakelt om verslechtering te ondervangen.
Het zijn momenten waarop professionaliteit zichtbaar wordt. Elk van die momenten rust op het werk van anderen: collega’s, ondersteunende teams en organisaties die samen de zorg mogelijk maken. Succes in de zorg is zelden het werk van één persoon.
Dat besef wordt steeds relevanter. Patiënten bewegen zich door een netwerk van zorgverleners. Behandeling en begeleiding lopen door verschillende organisaties en disciplines heen. Wat op de ene plek gebeurt, heeft direct gevolgen voor een andere plek.
We hebben lang gewerkt vanuit het idee dat iedere professional en ieder organisatieonderdeel vooral zijn eigen verantwoordelijkheid draagt. Dat model heeft ons veel gebracht. Maar de werkelijkheid van vandaag vraagt iets anders: niet sterkere organisaties, maar sterkere samenwerking tussen mensen, tussen organisaties, gebaseerd op onderling vertrouwen.
De druk op de zorg neemt toe. Tekort aan zorgmedewerkers, een groeiende zorgvraag en een steeds complexere zorgpraktijk vragen om betere afstemming en meer onderlinge steun. Samenwerken op basis van vertrouwen is noodzakelijk om goede zorg te blijven leveren.
Daarbij gaat het vaak om praktische besluiten. Informatie delen. Elkaar tijdig betrekken bij beslissingen. Verantwoordelijkheid delen. Weten wat je niet weet. En erkennen dat kwaliteit van zorg ontstaat in het samenspel tussen professionals, organisaties en regio’s.
Dat is precies wat ik voel bij ‘Van ik naar wij’. Zoals Otto Scharmer het in zijn boek 'Leiden vanuit de toekomst’ beschrijft: de beweging van ego-leiderschap naar eco-leiderschap, van denken vanuit het eigen belang naar handelen vanuit wat het geheel nodig heeft.
In de praktijk betekent dat soms even vertragen. Luisteren naar collega’s. Vertrouwen op hun signalen. Verantwoordelijkheid delen en samen onderzoeken wat patiënten en professionals op dat moment werkelijk nodig hebben. Dat klinkt eenvoudig. In de praktijk vraagt het moed. Luisteren kost tijd. Samen beslissen betekent ruimte geven. Vertrouwen geven betekent ook iets loslaten.
In de zorg hebben we veel solisten. Dat is een kracht. Vakmanschap en verantwoordelijkheid vormen de kern van ons werk. De solist zal altijd nodig blijven. Maar zonder een sterk orkest komt niemand tot zijn recht.
Deze week zit ik dus weer in de Grote Kerk, luisterend naar de Matthäus-Passion. Ik weet nu al waar ik dit keer op ga letten: het samenspel. Het vertrouwen dat iedereen zijn rol kent en zich inzet voor hetzelfde doel.
Ik wens jullie goede paasdagen.
Jurriaan Penders, voorzitter artsenfederatie KNMG
Ben je arts en wil je reageren op dit artikel, stuur dan een mail naar communicatie@fed.knmg.nl
Lees meer nieuws