Houdbaarheid van de zorg

Dossier / bijgewerkt: 21 juli 2025

Tools voor morele stress

Er zijn verschillende tools ontwikkeld voor zorgprofessionals om morele stress te herkennen en bespreekbaar te maken.

De tools bieden verschillende manieren om morele stress te benaderen. Het doel van deze tools is om vanuit de ervaren gevoelens van morele stress, via een zorgvuldige analyse, tot een weloverwogen keuze te komen: onderneem ik wel of geen actie? En als ik actie onderneem, wat ga ik dan doen? Een belangrijk onderdeel van alle tools is het uitstellen van je eerste oordeel en het stellen van open vragen aan elkaar. Hierdoor kan het bespreken van morele stress ook goed worden geïntegreerd in bijvoorbeeld een intervisiebijeenkomst.

Enkele zinvolle tools zijn:

CURA, ondersteuning bij moreel lastige situaties in de zorg

• Ontwikkeld door Amsterdam UMC.
• CURA is een laagdrempelig gespreksinstrument dat ethiek-ondersteuning biedt met een focus op morele stress.

Morele stress bij zorgverleners: Helpende strategieën uit de praktijk

• Ontwikkeld door Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE) en UMCG Groningen.
• Dit document biedt helpende strategieën aan zorgverleners, waaronder artsen, om om te gaan met morele stress.

American Association of Critical-Care Nurses (AACN) tool “Recognize & Address Moral Distress” (4R methode)

• Ontwikkeld door C.H. Rushton en K. Turner.

• Deze tool is oorspronkelijk ontworpen voor verpleegkundigen om morele stress te herkennen en te bespreken, maar ook zeker zinvol voor artsen.

Bovenstaande tools kunnen je helpen morele stress te herkennen en te bespreken. Ben je op zoek naar een tool om een ethisch dilemma te analyseren, dan adviseren we je gebruik te maken van het KNMG-stappenplan, beschikbaar in de Ethische toolkit.