In december bespreekt de Tweede Kamer het wijzigingsvoorstel (een zogenoemde ‘novelle’) op de Asielnoodmaatregelenwet. De novelle haalt de strafbaarstelling van hulpverlening aan mensen zonder recht op verblijf weg. Dat lijkt een belangrijke stap, maar wij blijven grote zorgen houden over de gevolgen voor de toegang tot zorg.
In onze eerdere reactie op dit wijzigingsvoorstel (‘Medische zorg is geen deelnemen aan een misdrijf’) maakten wij al duidelijk dat het wijzigen van één onderdeel van de wet de kern van het probleem niet oplost. De strafbaarstelling van onrechtmatig verblijf blijft bestaan, en juist dát kan ervoor zorgen dat mensen zorg gaan mijden.
In Nederland heeft iedereen, ongeacht verblijfsstatus, recht op medisch noodzakelijke zorg. Dit staat niet alleen in internationale verdragen en de Grondwet, maar is ook een belangrijk uitgangspunt in de Nederlandse artseneed en de KNMG-Gedragscode.
Als artsen dragen wij bij aan de beschikbaarheid en toegankelijkheid van zorg en we doen dat zonder te discrimineren. De strafbaarstelling van onrechtmatig verblijf kan dat uitgangspunt aantasten wanneer mensen geen hulp meer durven te zoeken.
Wij zien op dit moment al dat mensen zonder rechtmatige verblijfsstatus zorg mijden uit angst voor strafrechtelijke vervolging. Die angst is de afgelopen maanden toegenomen. Patiënten worden terughoudender met het delen van persoonsgegevens, vermijden afspraken en zoeken pas medische hulp als hun situatie al ernstig is verslechterd. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd bevestigde dit beeld recent in een publicatie.
Zorgmijding brengt risico’s mee: verergering van chronische aandoeningen, uitgestelde zwangerschapszorg, toename van mentale nood en verspreiding van infectieziekten. Ook kan het zorgen dat slachtoffers van uitbuiting, mishandeling of misbruik niet meer naar voren durven te komen.
Hoewel de novelle hulpverlening niet strafbaar maakt, blijft medisch noodzakelijke zorg in de wet omschreven als “deelname aan een misdrijf”. Dat klopt niet en legt een schaduw over het werk van zorgverleners. De zorgplicht kan en hoort niet gezien te worden als “medeplegen van een misdrijf”. Bovendien sluit de Raad van State in haar advies over de novelle strafrechtelijke vervolging van hulpverleners niet volledig uit. Het is een onwenselijke situatie dat zorgverleners in een positie van onzekerheid terecht komen, omdat zij hun werk uitvoeren.
In een brief aan de Tweede Kamer vragen wij om het belang van toegang tot zorg expliciet mee te nemen bij de bespreking van de novelle:
Toegang tot zorg beschermt individuele patiënten én de volksgezondheid.
Deze brief is medeondertekend door Artsen zonder Grenzen, Dokters van de Wereld Nederland, GGD GHOR Nederland, de Nederlandse straatdoktersgroep en de Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA).
Lees onze volledige brief:
Ben je arts en wil je reageren op dit artikel, stuur dan een mail naar communicatie@fed.knmg.nl
Lees meer nieuws