Het huidige tuchtrecht past niet meer goed bij de zorg en moet worden herzien. Dat stellen Bianca Buurman (voorzitter van V&VN) en Jurriaan Penders (voorzitter van artsenfederatie KNMG) voor het eerst gezamenlijk in een interview. “De meeste klachten kunnen beter binnen een zorgorganisatie worden opgepakt.”
“De zorg is veranderd. Zorgprofessionals werken steeds meer in teams en netwerken. Er kan wat misgaan door bijvoorbeeld een gebrekkige samenwerking of door organisatiebeleid. Toch kijkt het tuchtrecht vooral naar de verantwoordelijkheid van één persoon, de BIG-geregistreerde zorgprofessional. Dat past niet altijd bij hoe de zorg nu is georganiseerd. Natuurlijk is het belangrijk dat zorgprofessionals verantwoordelijk worden gehouden voor hun individuele handelen, maar dan moeten ze ook beter worden beschermd door het systeem en de werkgever”, vindt Buurman.
Jurriaan Penders (KNMG) en Bianca Buurman (V&VN), foto: Annelies van 't Hul
Penders: “Het grootste probleem vind ik dat de bijwerkingen sterker zijn dan het middel. Natuurlijk gaan er dingen fout. Maar slechts 15 procent van de klachten wordt gegrond verklaard. Tegelijkertijd voelen artsen zich soms zo onder druk gezet dat zij hun handelen gaan aanpassen, door bijvoorbeeld extra onderzoeken te doen. Door deze defensieve geneeskunde leveren we niet de best passende zorg. Dan gaat de kwaliteit van zorg achteruit en schiet het tuchtrecht zijn doel voorbij.”
Uit een peiling van mei 2026 onder 3.200 V&VN-leden blijkt dat maar liefst 80 procent van de verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten wil dat het tuchtrecht wordt beperkt tot klachten waarbij de kwaliteit van zorg ernstig wordt bedreigd.
“Zowel V&VN als KNMG wil dat de meeste klachten binnen de zorgorganisatie - via de klachtenregeling - worden opgepakt. Dan kan gewerkt worden aan het herstel van vertrouwen van de patiënt, bijvoorbeeld door het inzetten van bemiddeling. Hiermee kunnen veel klachten over communicatie en bejegening beter worden opgelost dan door het tuchtrecht”, zegt Buurman. “Tegelijk kunnen zorgprofessionals - en teams - ervan leren. Het doel van leren en verbeteren verschuift van het tuchtrecht naar de zorgorganisatie.”
Zware klachten blijven wel bij de tuchtrechter horen, geven beide voorzitters aan. Dat is als goede en veilige zorg ernstig in gevaar is, zoals bij grensoverschrijdend gedrag, middelengebruik, diefstal, fraude of een ernstige overtreding van de professionele regels.
Penders: “Ook draagt het tuchtrecht bij aan normontwikkeling over wat goede zorg is. Een voorbeeld is wanneer AI een foute inschatting maakt. Wie is dan verantwoordelijk? Daar helpt het tuchtrecht de beroepsgroep mee vooruit.”
Tot slot vinden de voorzitters dat meer organisaties moeten gaan werken met een methode waarbij fouten bespreekbaar zijn én waarbij er wordt geleerd van wat goed gaat. “Die openheid helpt, maar ook het tuchtrecht zelf moet veranderen.”
Lees het volledige interview in Medisch Contact.
Ben je arts en wil je reageren op dit artikel, stuur dan een mail naar communicatie@fed.knmg.nl
Lees meer nieuws