Het medisch beroepsgeheim zorgt ervoor dat patiënten in vertrouwen alles met hun arts kunnen delen. De KNMG maakt zich zorgen dat een nieuw wetsvoorstel die vertrouwelijkheid ondermijnt en dat het makkelijker wordt om gegevens in te zien van andere patiënten dan de verdachte.

Waar gaat het om?

Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft via een internetconsultatie reacties gevraagd op de Tweede aanvullingswet nieuw Wetboek van Strafvordering. In deze wet is onder meer geregeld wanneer opsporingsdiensten toegang krijgen tot gegevens en communicatie van artsen van wie een patiënt verdachte is in een strafzaak. Een arts hoeft niet mee te werken aan een strafrechtelijk onderzoek naar zijn patiënt, als daardoor het medisch beroepsgeheim wordt geschonden: het functioneel verschoningsrecht.

Het functioneel verschoningsrecht van artsen blijft op papier overeind. Zo kan een arts nog steeds weigeren om mee te werken aan een strafrechtelijk onderzoek naar zijn eigen patiënt. Maar volgens de KNMG bevat het wetsvoorstel meerdere onderdelen die het risico op schending van het medisch beroepsgeheim vergroten, terwijl de voorgestelde waarborgen daartegen niet aansluiten bij de dagelijkse praktijk van de zorg.

Waar maakt de KNMG zich zorgen over?

• Bij een opsporingsonderzoek mag een opsporingsambtenaar kennisnemen van een grote hoeveelheid gegevens, ook als die niet allemaal relevant zijn voor de zaak. Het wetsvoorstel maakt het makkelijker om zo’n onderzoek te starten, zonder tussenkomst van een toezichthoudende rechter (de rechter-commissaris). Daardoor kunnen opsporingsambtenaren makkelijker gevoelige gezondheidsgegevens inzien - ook gegevens van andere patiënten die niets met het onderzoek te maken hebben.
• Voordat een rechter-commissaris toestemming geeft voor een ingrijpende opsporingsbevoegdheid, mag advies worden ingewonnen bij een vertegenwoordiger van de beroepsgroep van de betrokken arts. Maar het wetsvoorstel stelt dit niet verplicht en laat in het midden om wie het dan zou moeten gaan. De KNMG wil dat dit advies bij wet verplicht wordt. Op die manier beschikt een rechter-commissaris over de benodigde kennis van de specifieke privaat- en bestuursrechtelijke regels in de zorg. En kan deze kennis worden meegewogen bij de beoordeling of het doorbreken van het medisch beroepsgeheim toelaatbaar is.
• Normaal geldt er een verbod om de communicatie tussen een arts en een patiënt in het geheim af te luisteren of op te nemen. Het wetsvoorstel beperkt dit aftapverbod tot communicatiemiddelen die uitsluitend zakelijk worden gebruikt. Zodra een telefoon, app of mailadres ook privé wordt gebruikt, vervalt de bescherming. Omdat in de zorg werk en privé op één telefoon vaak door elkaar lopen, biedt dit onderscheid volgens de KNMG onvoldoende bescherming.
• Als een opsporingsdienst het medisch beroepsgeheim dreigt te doorbreken, mag een arts daartegen een klacht indienen. Artsen krijgen echter geen bericht als hun vertrouwelijke communicatie is afgeluisterd, waardoor zij in de praktijk geen klacht kunnen indienen. De waarborg van het klachtrecht is daardoor een schijnrecht.

Wat vraagt de KNMG?

De KNMG roept het ministerie op om deze knelpunten nadrukkelijk te betrekken bij de verdere voorbereiding van het wetsvoorstel. Volgens de KNMG lijkt de wetgeving vooral geschreven voor de advocatuur, terwijl zorgverleners met vergelijkbare dilemma's rond het beroepsgeheim te maken hebben.

Wat betekent dit voor jou als arts?

Het wetsvoorstel ligt nu ter consultatie; er is dus nog geen definitieve tekst. De KNMG volgt het traject op de voet en zal ook bij de verdere behandeling in de Tweede en Eerste Kamer aandacht blijven vragen voor het belang van het beroepsgeheim. Lees hier de reactie van de KNMG op het wetsvoorstel link. Wil je meer weten over het medisch beroepsgeheim in het algemeen? Kijk dan op de KNMG-pagina over beroepsgeheim. 

Lees onze hele reactie:

Ben je arts en wil je reageren op dit artikel, stuur dan een mail naar communicatie@fed.knmg.nl
Lees meer nieuws